Yay Nasıl Ölçülür?

1. Tel çapı (d)

Yayın yapıldığı telin kalınlığıdır ve en kritik ölçüdür. Yay sertliği tel çapının dördüncü kuvvetiyle değişir: tel çapındaki %10'luk bir hata, yay sertliğinde yaklaşık %46'lık sapma yaratır.

Kumpasla telin bir noktasından ölçün. Doğruluk için yayın farklı noktalarından üç ölçüm alıp ortalamasını kullanın. Kumpasın telin tam ortasına oturduğundan emin olun; kenardan ölçüm gerçek değerden küçük çıkar.

Kumpasınız yoksa daha pratik bir yöntem var: yayın turlarını sıkıştırarak yan yana getirin, 10 turun toplam kalınlığını ölçün ve 10'a bölün. Bu yöntem ölçüm hatasını 10 kat azaltır.

2. Dış çap (D_dış) ve iç çap

Dış çap, yayın en geniş noktasından karşıdan karşıya ölçülen değerdir. İç çap ise yayın iç boşluğudur. Aralarındaki ilişki: Dış çap = İç çap + 2 × tel çapı

Ölçerken kumpasın yaya dik olduğundan emin olun; eğik ölçüm gerçekte olduğundan büyük değer verir.

Yayınız bir delik içinde çalışıyorsa dış çapı, bir mil üzerinde çalışıyorsa iç çapı bildirmeniz daha doğrudur — böylece montaj boşluğunu doğru hesaplayabiliriz.

3. Serbest boy (L₀)

Yay hiçbir yük altında değilken uçtan uca ölçülen boyudur. Yayı düz bir yüzeye koyun ve sıkıştırmadan ölçün.

Çekme yaylarında serbest boy genellikle kancalar dahil ölçülür; hangisini ölçtüğünüzü belirtmeniz karışıklığı önler.

4. Tur sayısı (n)

Yayı yan profilden bakarak turları sayın. Sayarken bir referans noktası belirleyin (örneğin telin en üstteki başlangıç noktası) ve tam turları takip edin.

İki farklı tur sayısı vardır: toplam tur sayısı (uçlar dahil hepsi) ve aktif tur sayısı (yaylanmaya katılan turlar). Basma yayında kapalı uçlar yaylanmaya katılmadığı için aktif tur sayısı genellikle toplamdan 2 eksiktir.

Sipariş verirken toplam tur sayısını bildirmeniz yeterlidir; aktif tur hesabını biz yaparız.

5. Sarım yönü

Yaya uçtan bakın ve telin hangi yöne doğru sarıldığını belirleyin. Saat yönünde uzaklaşıyorsa sağ sarım, saat yönünün tersineyse sol sarımdır.

Basma yaylarında sarım yönü çoğu zaman önemsizdir. Ancak burulma yaylarında kritiktir — yay çalışma sırasında sarıldığı yönde daha da sıkışmalıdır. Yanlış yön, yayın çapını büyütür ve ömrünü kısaltır.

İç içe geçen iki yay kullanılıyorsa da sarım yönleri ters olmalıdır; aksi halde yaylar birbirine kilitlenir.

6. Uç tipi

Basma yayında uçlar dört şekilde olabilir: kapalı-taşlanmış, kapalı-taşlanmamış, açık-taşlanmamış, açık-taşlanmış.

Çekme yayında kanca tipini belirtin: Alman (yarım halka), İngiliz (tam halka), uzatılmış, yan kanca.

Burulma yayında bacak uzunluğunu, bacaklar arasındaki açıyı ve bacak formunu (düz, bükümlü, kancalı) belirtin.

Emin olamadığınız noktalarda yayın fotoğrafını çekip gönderin — çoğu zaman fotoğraf, tarif etmekten daha hızlı sonuç verir.

Teknik özet